ADV
KulturaWiadomości
na czasie

140. rocznica urodzin Jędrzeja Cierniaka. W Brzesku uczczono pamięć wybitnego działacza z Zaborowa

W środę 4 listopada 2026 roku w Regionalnym Centrum Kulturalno-Bibliotecznym w Brzesku odbyło się spotkanie poświęcone Jędrzejowi Cierniakowi – pochodzącemu z Zaborowa twórcy polskiego teatru ludowego, pedagogowi, legioniście i działaczowi niepodległościowemu. W 140. rocznicę jego urodzin przypomniano jego życie, dorobek oraz zasługi dla zachowania polskiej kultury ludowej.

„Ktokolwiek się z nim zetknął, nie mógł już go zapomnieć…” – tak o Jędrzeju Cierniaku mówili ludzie, którzy na przestrzeni swojego życia mieli okazję z nim współpracować lub po prostu go spotkać. Nie ulega wątpliwości, że w ciągu swojego zaledwie pięćdziesięciosześcioletniego, tragicznie przerwanego życia, Cierniak starał się wykorzystywać każdą minutę do cna. Kładł podwaliny pod teatr ludowy, który miał ocalić i zachować dawne obrzędy oraz tradycje, starał się podźwignąć polską wieś, wychowywał młodzież, a jako legionista podczas I wojny światowej i członek konspiracji w czasie II wojny światowej walczył o wolną Ojczyznę.

Galeria zdjęć <==

W 140. rocznicę urodzin Jędrzeja Cierniaka, który przyszedł na świat w nieodległym Zaborowie i jest jedną z najbardziej zasłużonych postaci ziemi brzeskiej, Uniwersytet Trzeciego Wieku w Brzesku zorganizował wyjątkowe wydarzenie poświęcone upamiętnieniu tej niezwykłej postaci. 4 listopada w sali audytoryjnej Regionalnego Centrum Kulturalno-Bibliotecznego wykład poświęcony życiu i działalności Cierniaka wygłosił pracownik brzeskiej biblioteki Mateusz Michalski. Następnie wystąpił zespół folklorystyczny „Pojawianie”, kierowany przez Stanisława Gurgula. Zwieńczeniem spotkania była degustacja regionalnych potraw w holu RCKB, a także spontaniczne tańce i przyśpiewki w ludowym rytmie. Wydarzenie stało się nie tylko okazją do przypomnienia życiorysu wybitnego Zaborowianina, ale również do wspólnego spotkania z kulturą i tradycją, którym poświęcił tak wiele swojego życia.

———–

Jędrzej Cierniak urodził się w 1886 roku. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnym Zaborowie uczęszczał do bocheńskiego gimnazjum, gdzie zdał maturę w 1908 roku. Już w okresie gimnazjalnym zaangażował się w działalność konspiracyjną na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. W tym czasie tworzył i reżyserował także swoje pierwsze przedstawienia teatralne.

W latach 1908–1913 studiował filologię polską i klasyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich, w których walczył ofiarnie aż do kryzysu przysięgowego w 1917 roku. Nie chcąc zostać wcielonym do armii austro-węgierskiej, przedostał się wraz z żoną Zofią do Warszawy. Tam rozpoczął pracę jako nauczyciel gimnazjalny, jednocześnie pełniąc funkcję redaktora naczelnego pisma „Teatr Ludowy” i reżyserując liczne przedstawienia teatralne, wystawiane zarówno w kraju, jak i za granicą.

Od 1929 roku aż do wybuchu II wojny światowej był wizytatorem oświaty pozaszkolnej w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W tym okresie przemierzał całą Polskę, starając się wspierać domy i uniwersytety ludowe, zespoły folklorystyczne oraz twórców zaangażowanych w zachowanie dziedzictwa polskiej wsi. Jego działalność nie ograniczała się jedynie do teatru. Widział w kulturze ludowej ogromną wartość, którą należało chronić, rozwijać i przekazywać kolejnym pokoleniom.

Po wybuchu II wojny światowej aktywnie zaangażował się w działalność konspiracyjną. Brał udział w tajnym nauczaniu, kolportażu prasy podziemnej oraz pracach podziemnej Komisji Oświaty i Kultury. Ucząc dzieci w szkole na warszawskim Targówku, nie zapominał również o najbardziej potrzebujących, organizując akcje dożywiania i pomocy materialnej. Pamięć, jaką pozostawił po sobie wśród uczniów i pracowników tamtej szkoły, była tak żywa, że po wojnie został wybrany na jej patrona.

22 kwietnia 1941 roku został aresztowany przez gestapo i osadzony na Pawiaku. Nawet tam, w nieludzkich warunkach więziennych, nie przestał troszczyć się o innych. Do końca swoich dni podtrzymywał na duchu współwięźniów, często znacznie młodszych i zdrowszych od siebie. Aby choć na chwilę przywrócić im nadzieję i odrobinę normalności, zorganizował nawet szopkę bożonarodzeniową. 2 marca 1942 roku został zamordowany przez gestapo. Miejscem egzekucji były najprawdopodobniej tereny w pobliżu obozu w Treblince. Do dziś nie udało się odnaleźć i ekshumować jego szczątków. Jego symboliczny grób znajduje się w Palmirach, a tablica pamiątkowa upamiętnia go również na grobie rodziców w rodzinnym Zaborowie. Szczególnym miejscem pamięci o Cierniaku jest również Dom Ludowy w jego rodzinnej wsi, którego budowy był inicjatorem.

—
foto: PiMBP w Brzesku

PiMBP w Brzesku / IB

Podobne artykuły

Back to top button