– Więc Nowy Rok zaczynamy od polowania na zorzę polarną. Jeśli tylko macie pogodę, ruszajcie w teren. Spodziewałbym się pięknego pokazu jak tylko się ściemni – zachęca Kamil Wojcik z kanału Z głową w gwiazdach.

Czym jest zorza polarna?

Zorza polarna jest efektem docierania do ziemskich biegunów magnetycznych silnego strumienia wiatru słonecznego wysokiej prędkości (CHHSS) emitowanego w sposób ciągły przez dziurę koronalną znajdującą się w dolnej części słonecznej tarczy. Naładowane cząsteczki ze Słońca wchodzą w interakcję z tlenem i azotem tworząc w wysokich warstwach atmosfery barwne wstęgi.

Zorza, którą rejestrujemy w Polsce, ma najczęściej różowe lub czerwone barwy – to wyróżnia ją od tej arktycznej. Wyjaśnienie kryje się w nauce. Zorza polarna powstaje, gdy wysokoenergetyczne cząstki wiatru słonecznego wpadają w ziemską atmosferę i zderzają się z atomami gazów. Zielony kolor to efekt „spotkania” cząstek z tlenem na wysokości około 100 km. Natomiast różowe odcienie tworzą się, gdy cząstki docierają jeszcze niżej i reagują z azotem. W Polsce, będącej znacznie dalej od bieguna magnetycznego, zorze zazwyczaj pojawiają się właśnie w tym różowym spektrum.

—

Fot. Maciej Mazur

IB / National Geographic / Z głową w gwiazdach

Artykuł Nowy Rok – jest szansa na zorze polarną! pochodzi z serwisu informatorbrzeski.pl - Brzesko, Bochnia, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów. Portal Informacyjny powiatu brzeskiego, bocheńskiego, dąbrowskiego i tarnowskiego - małopolska.

Warto przypomnieć, że w Powiecie Brzeskim na początku listopada 2023 r. mogliśmy obserwować również czerwoną/ różową zorzę – jednak nieco mniej spektakularną.

W związku z prognozą kolejnej aktywności zorzowej warto znaleźć dobre miejsce do obserwacji (osłonięte od lamp ulicznych, z dobrym, dalekim i szerokim widokiem na północ).

– Powiedzieć, że ta noc do innych była niepodobna, to jak nic nie powiedzieć! I choć bardzo się staram to nie znajduję słów, by w pełni opisać to, co działo się na niebie minionej nocy. Czegoś takiego Świat nie widział kilkadziesiąt lat! – podkreśla Kamil Wójcik znany popularyzator astronomii.

10 maja 2024 r. koronalny wyrzut masy uderzył w ziemskie pole magnetyczne, wywołując największą burzę geomagnetyczną od prawie 20 lat – ekstremalne zdarzenie (kategoria G5). Obecnie wygasa (obecnie kategoria G3), ale to nie koniec. Oczekuje się, że w ciągu najbliższych 24–48 godzin w ziemskie pole magnetyczne uderzy więcej koronalnych wyrzutów masy, co może spowodować powrót burzy do poważnego, a nawet ekstremalnego poziomu. Gwarantuje to że na niebie znów możemy zobaczyć niezwykłe widowisko.

Co widzieliśmy?

Koronalny wyrzut masy (ang. coronal mass ejection, CME) to olbrzymi obłok plazmy, w którym pole magnetyczne jest bardziej intensywne, przyspieszany w obszarze korony słonecznej i wyrzucany w przestrzeń międzyplanetarną. Jeżeli koronalny wyrzut masy osiągnie okolice Ziemi, wywoła wtedy zaburzenia ziemskiej magnetosfery i zorze polarne.

Na Ziemi zorze występują na wysokich szerokościach geograficznych, głównie za kołami podbiegunowymi, chociaż w sprzyjających warunkach bywają widoczne nawet w okolicach 50. równoleżnika (a więc na szerokości geograficznej zbliżonej do tej, na której znajduje się Brzesko). Zdarza się, że zorze polarne obserwowane są nawet w krajach śródziemnomorskich. Na półkuli północnej zorza jest określana łacińską nazwą Aurora borealis.

Kolor zorzy zależy od rodzaju gazu oraz od wysokości, na jakiej występuje zjawisko. Na czerwono i na zielono świeci tlen, natomiast azot świeci w kolorach purpury i bordo. Zderzenie cząstek z mieszaniną azotu i tlenu daje barwę żółtą. Lżejsze gazy – wodór i hel – świecą w tonacji niebieskiej i fioletowej. Do 100 km będziemy obserwować kolor pomarańczowy, fioletowy i różowy, a do 250 km zielony i czerwony.

—
foto: Małgorzata Sacha

Karol Wójcik – Z głową w gwiazdach/ spaceweather.com / IB

Artykuł Fenomenalna zorza polarna nad Powiatem Brzeskim i Małopolską / zdjęcia pochodzi z serwisu informatorbrzeski.pl - Brzesko, Bochnia, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów. Portal Informacyjny powiatu brzeskiego, bocheńskiego, dąbrowskiego i tarnowskiego - małopolska.

Zorzy polarnej nad Powiatem Brzeskim widziana była ostatni raz kilkanaście lat temu. Jak zawsze szczególnie intensywne kolory zorza polarna przybrała nad północną częścią kraju.

Amerykańska instytucja rządowa National Oceanic and Atmospheric Administration wykryła 21 kwietnia olbrzymi obłok plazmy wyrzucony przez Słońce. Leciał on w kierunku Ziemi, gdzie wywołał silną burzę geomagnetyczną dwa dni później – właśnie w nocy z niedzieli na poniedziałek.

Jak informuje National Geograpfic ciągu najbliższych kilku lat zorza polarna może pojawiać się coraz dalej na południe. To dlatego, że Słońce przechodzi przez 11-letni cykl, w którym zmienia się poziom jego aktywności, a więc i częstotliwość rozbłysków. Od grudnia 2019 roku zbliżamy się do maksimum słonecznego, które ma nastąpić w lipcu 2025 roku. Wówczas koronalnych wyrzutów masy będzie jeszcze więcej. A to prawdziwy raj dla miłośników obserwacji astronomicznych.

Czym jest zorza polarna?

Zorza polarna jest efektem docierania do ziemskich biegunów magnetycznych silnego strumienia wiatru słonecznego wysokiej prędkości (CHHSS) emitowanego w sposób ciągły przez dziurę koronalną znajdującą się w dolnej części słonecznej tarczy. Naładowane cząsteczki ze Słońca wchodzą w interakcję z tlenem i azotem tworząc w wysokich warstwach atmosfery barwne wstęgi.

Kolor zorzy zależy od od gazu i wysokości. Na czerwono i zielono świeci tlen. Czerwony kolor jest najpowszechniejszy u nas. Zielony też się pojawia w postaci takich słupów, aczkolwiek u nas rzadko są one widoczne w pełnej krasie.

—

Fot. Maciej Mazur

IB / National Geographic

Artykuł Zorza polarna nad Powiatem Brzeskim / 23-24 kwietnia 2023 r. pochodzi z serwisu informatorbrzeski.pl - Brzesko, Bochnia, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów. Portal Informacyjny powiatu brzeskiego, bocheńskiego, dąbrowskiego i tarnowskiego - małopolska.