O znalezisku poinformowali twórcy programu „History Hiking”, którzy na swoim kanale na YouTube zamieścili nagranie opisujące odkrycie. Zbiór stanie się częścią wystawy stałej w Muzeum Regionalnym w Brzesku. Otwarcie ekspozycji planowane jest na 26 stycznia.

Księgozbiór sprzed 80 lat ukryli na strychu kamienicy najprawdopodobniej Żydzi, spodziewający się likwidacji getta.

– „Być może mieszkańcy zostawili kamienicę, a wcześniej ukryli fragmenty pism dla nich świętych, aby nikt później ich nie uszkodził, aby nie doszło do profanacji” – mówi w nagraniu Maciej Regewicz, prowadzący „History Hiking”.

Remontowana kamienica stoi przy ul. Chopina 8 w centrum Brzeska, na granicy dawnego getta. Przez kilkadziesiąt lat budynek był opuszczony. Cennego dla historyków odkrycia ekipa remontowa dokonała we wrześniu ubiegłego roku.

– „Depozyt pokazuje jak wyglądało życie społeczności żydowskiej w Brzesku. Księgozbiór pokazuje nam nie tyle co kulturę żydowską, co pewne informacje o poprzednich mieszkańcach kamienicy” – powiedział Regewicz.

Wśród znalezisk są m.in. „Księga życia” zawierająca wskazówki jak należy postępować z chorymi i umierającymi oraz hebrajskie książki z pieczątkami brzeskich i krakowskich bibliotek. Na okładkach niektórych publikacji zapisane są nazwiska żydowskich rodzin mieszkających w Brzesku. Historycy zwrócili uwagę na pergaminowy zwój z fragmentami Tory.

Odkryte teksty przeanalizował ceniony brytyjski antropolog, mieszkający w Krakowie, prof. Jonathan Webber – były wykładowca Oxfordu i przewodniczący UNESCO ds. Studiów Żydowskich i Międzywyznaniowych. Prof. Webber potwierdził, że pergamin zawiera fragmenty Tory i jest wkładem do mezuzy, którą Żydzi tradycyjnie zawieszają na zewnętrznej prawej framudze drzwi. Ślad po mezuzie jest widoczny na framudze kamienicy przy ul. Chopina.

– „Teraz mamy nie tylko ten ślad, lecz również klaf (zwitek pergaminu z cytatem z Księgi Powtórzonego Prawa-red.), czyli wkład do mezuzy, która znajdowała się w tym domu” – powiedziała Anna Brzyska ze Stowarzyszenia Pamięć i Dialog. Wspólna Historia, które opiekuje się m.in. żydowskim cmentarzem w Brzesku.

Getto w Brzesku Niemcy zaczęli tworzyć wiosną 1941 r. Stłoczono tu 6-7 tys. Żydów. Likwidacja getta nastąpiła w połowie września 1942 – Żydów przetransportowano do obozów w Bełżcu, Majdanku i Oświęcimiu.(PAP)

Materiał obejrzało już ponad 34 tysiące widzów. W 22-minutowym materiale poznajemy wiele faktów dotyczących depozytu ukrytego na terenie dawnego getta w Brzesku.

Maciej Regewicz opowiadający o odkryciu w brzeskim gettcie dołączył przed kilkoma miesiącami do redakcji i został nowym prowadzącym “History Hiking” – popularnego kanału YouTube o tematyce historyczno-eksploracyjnej. Regewicz prowadzi odcinki na zmianę z dotychczasowym prowadzącym Łukaszem Kazkiem.

W maju 2020 roku Łukasz Kazkek wspólnie z Mateuszem Kudłą utworzył kanał YouTube pt. History Hiking, na którym co tydzień prezentuje materiały o tematyce historycznej oraz urban exploration. Kanał zdobył do tej pory 334 tys. subskrybentów, osiągając oglądalność na poziomie ponad 51 milionów wyświetleń. Za stworzenie projektu, Kudła i Kazek zostali nagrodzeni m.in. Złotym BohaterONem Publiczności.

Mateusz Kudła jest znany w Brzesku. W 2019 roku zrealizował film dokumentalny na podstawie wspomnień Dova Landau, byłego żydowskiego mieszkańca Brzeska byłego więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Buchenwald. Premiera obrazu wyprodukowanego przez Stowarzyszenie Pamięć i Dialog. Wspólna Historia odbyła się w 77. rocznicę likwidacji brzeskiego getta.

Historia regionu na kanale History Hiking

Do tej pory na kanale History Hiking pojawiły się następujące materiały na temat historii naszego regionu:

Czchów. Tajemnica starej kasety i… poszukiwania skarbu na kanale History Hiking <==

Świadectwo rabacji – o rzezi galicyjskiej na kanale History Hiking <==

Brzesko i historia brzeskich Żydów na kanale History Hiking <==

Tajemniczy schron pod płytą brzeskiego rynku – opowieść o relikcie Zimnej Wojny na kanale History Hiking <==

—
foto&video: History Hiking
bko/ autor: Beata Kołodziej / dzieje.pl

VIDEO

Artykuł „Księga życia” wśród znalezisk na terenie dawnego getta w Brzesku pochodzi z serwisu informatorbrzeski.pl - Brzesko, Bochnia, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów. Portal Informacyjny powiatu brzeskiego, bocheńskiego, dąbrowskiego i tarnowskiego - małopolska.

Gmina Brzesko jako współorganizator wydarzenia serdecznie zaprasza wszystkich mieszkańców do wzięcia udziału w marszu, który rozpocznie się o godz. 16.00 na Placu Kazimierza Wielkiego oraz w „wieczorze kultury żydowskiej”, który w godz.18:00-20:00 odbędzie się na brzeskim rynku.

Elementem prezentowanej od 7 września w Czytelni Działu Dorosłych wystawy Janusza Mytkowicza „Mówią kamienie” jest ekspozycja poświęcona pamięci brzeskich Żydów. Prezentujemy zdjęcie przedstawiające dzieła artysty nawiązujące do obchodów rocznicy likwidacji brzeskiego getta.

Korzystając z zasobów Cyfrowego Archiwum stworzonego w 2011 r. przy Bibliotece w Brzesko prezentujemy fragment wspomnień Stanisławy Żurek – naocznego świadka marszu Żydów prowadzonych na stację kolejową, tuż przed wywiezieniem do obozu w Bełżcu.

Informacje dotyczące historii brzeskiej społeczności żydowskiej można znaleźć w Dziale Bibliograficzno-Informacyjnym PiMBP w Brzesku.

—

PiMBP w Brzesku

PLAKAT

Artykuł „Łączy nas pamięć” – 78. rocznica likwidacji brzeskiego getta pochodzi z serwisu informatorbrzeski.pl - Brzesko, Bochnia, Dąbrowa Tarnowska, Tarnów. Portal Informacyjny powiatu brzeskiego, bocheńskiego, dąbrowskiego i tarnowskiego - małopolska.